I. AnKen là gì? Công thức cấu tạo và phương pháp gọi thương hiệu Anken

1. Anken là gì?

- Anken là những Hidrocacbon no, mạch hở vào phân tử bao gồm chứa liên kết đôi C=C, gồm công thức phân tử tổng quát là: CnH2n (n≥2).

Bạn đang xem: Đặc điểm cấu tạo của phân tử anken

- Hợp chất trong hàng Anken có công thức đơn giản nhất là Etilen:CH2=CH2

Mô hình cấu tạo phân tử của Etilen C2H4

*

Mô hình cấu tạo phân tử của Etilen C2H4

2. Tên gọi của AnKen (danh pháp)

•Tên thông thường: thương hiệu Ankan có cùng nguyên tử những bon đổi đuôi -an thành đuôi -ilen

Ví dụ: C3H6: propilen; C4H8: Butilen; C5H10Pentilen

• Tên thế thế:Gọi tên theo phong cách sau

+ Chọn mạch đó là mạch C dài nhất bao gồm chứa liên kết đôi

+ Đánh số C mạch bao gồm từ phía gầnliên kếtđôi hơn.

Cách đọc tên : vị trí nhánh – tên nhánh – tên C mạch chủ yếu – vị trí liên kết đôi – en

Ví dụ:: 2-metylbut-2-en

CH2=CH-CH2-CH3: but-1-en

II. Tính chất vật lý của Anken

- Ở điều kiện thường, anken từ C2đến C4là chất khí. Nhiệt độ sôi, nhiệt độ rét chảy tăng theo khối lượng mol phân tử, những anken đều nhẹ hơn nước.

-Anken là những chất không màu hoà tan tốt vào dầu mỡ với hầu như ko tan vào nước.

III. Tính chất hoá học của Anken

-Trong phân tử anken bao gồm liên kết đôi π, liên kết này nhát bền (so với liên kết đơnσ) buộc phải Ankencó tính chất đặc trưng là thâm nhập phản ứng cộng, trùng hợp với oxi hóa.

1. Anken phản ứng cộnghidro (Anken + H2)

•Anken + H2→Ankan

CH2=CH2+ H2→CH3-CH3

• Tổng quát: CnH2n+ H2→CnH2n+2

2. Ankenphản ứng cộng hợp halogen (Cl2 , Br2)

- Etilen phản ứng với Clo

CH2=CH2 + Cl2→CH2Cl-CH2Cl(1,2-đicloetan)

- Etilen có tác dụng mất color dung dịch brom

CH2=CH2+ Br2→ CH2Br-CH2Br (1,2-đibrometan)

• Tổng quát: CnH2n+ Br2→CnH2nBr2

* Nhận xét: Dung dịch brom là thuốc thử dùng để nhận biết etilen và anken nói chung. Mức độ phản ứng của halogen giảm dần từ Cl2, Br2, I2.

3. Phản ứng cộng hợp Hidro halogenua

• Anken + HCl

CH2=CH2+ HCl→ CH3-CH2Cl

*- Lưu ý: Đồng đẳng của etilen khi phản ứng sẽ tạo ra hỗn hợp sản phẩm bao gồm sản phẩm thiết yếu và sản phẩm phụ (clo thế vào những vị trí khác nhau trong mạch cacbon).

CH3-CH=CH2+ HCl→ CH3-CH2-CH2-Cl

• Anken +HBr

CH2=CH2+ HBr→ CH3-CH2-Br

* Lưu ý:

-Theo dãy HCl, HBr, HI phản ứng dễ dần.

- Phản ứng cộng HX vào anken bất đối tạo ra hỗn hợp 2 sản phẩm.

- Đối với các anken khác bất đối xứng lúc cộng HX sẽ tuân thủ theo đúng quy tắc Maccôpnhicôp.

- Nếu thực hiện phản ứng cộng HBr vào anken gồm xúc tác peoxit thì sản phẩm chủ yếu lại ngược quy tắc Maccopnhicop.

* Quy tắc cộngMac-côp-nhi-côp:Trong phản ứng cộng HX vào liên kết bội, nguyên tử H ưu tiên cộng vào nguyên tử Cacbon bậc thấp hơn, còn nguyên tử hay nhóm nguyên tử X ưu tiên cộng vào nguyên tử Cacbon bậc cao hơn.

4. Anken cộnghợp H2O(đun nóng, tất cả axit loãng xúc tác)

- Phản ứng cộng hợp nước của Etilen:

CH2=CH2+ H2O→CH3-CH2-OH

- những đồng đẳng của Etilen:

CH3-CH=CH2+H2O→ CH3-CH2-CH2-OH

* Lưu ý:Đối với những anken không giống bất đối xứng khi cộng H2O cũng theo đúng quy tắc Maccôpnhicôp: đội - OH đính vào C bậc cao.

5. Phản ứng trùng hợp của Anken

- Khi bao gồm xúc tác, áp suất cao, đun nóng

nCH2=CH2 (-CH­2–CH2-)n(Polietylen giỏi PE)

nCH2=CH–CH3 (-CH2–CH(CH3)-)n(Polipropilen xuất xắc PP)

- Sơ đồ phản ứng trùng hợp:nA (B)n

- Phản ứng trùng hợp: Là quy trình cộng hợp liên tiếp nhiều phân tử nhỏ giống nhau hoặc tương tự nhau tạo thành phân tử lớn (hợp chất cao phân tử).

6. Phản ứng oxi hoá của Anken

a) Anken phản ứng lão hóa không hoàn toàn

- Tạo thành ancol đa chức bao gồm 2 đội -OH hoặc đứt mạch C chỗ nối đôi tạo thành anđehit hoặc axit.

- Anken có tác dụng mất color dung dịch thuốc tím: Anken + KMnO4

3C2H4+ 2KMnO4+ 4H2O→3C2H4(OH)2+ 2KOH + 2MnO2

Tổng quát:

3CnH2n+ 2KMnO4+ 4H2O→3CnH2n(OH)2+ 2KOH + 2MnO2

* Nhận xét:Anken làm mất màu sắc dung dịch thuốc tím nên tất cả thể cần sử dụng dung dịch thuốc tím để nhận biết anken.

- riêng CH2=CH2còn có phản ứng lão hóa không hoàn toàn tạo CH3CHO.

CH2=CH2+ 1/2O2→ CH3CHO

b) Anken phản ứng cháy (Anken + O2)

- Phương trình tổng quát: CnH2n+ 3n/2O2→nCO2+ nH2O

* Lưu ý: Đặc điểm phản ứng đốt cháy anken: nCO2= nH2O.

IV. Điều chế cùng Ứng dụng của Anken

1. Điều chế Anken

a)Điều chế Anken trong phòng thí nghiệm

- tách nước từ ancol etylic:

C2H5OH-H2SO4đặc, ≥170C→ C2H4+ H2O

- Tổng quát:

CnH2n+1OH -H2SO4đặc, ≥170C→CnH2n+ H2O

b)Điều chế Anken vào công nghiệp

-Thu từ nguồn khí chế biến dầu mỏ.

- tách H2khỏi ankan:

CnH2n+2CnH2n+ H­2

- tách HX từ dẫn xuất CnH2n+1X:

CnH2n+1X + NaOH CnH2n+ NaX + H2O

(trong 2 phản ứng tách này cần để ý quy tắc bóc tách Zaixep để xác định sản phẩm chính: -OH với -X được ưu tiên tách cùng nguyên tử H của C bậc cao).

- tách X2từ dẫn xuất đihalogen (2 nguyên tử halogen gắn với 2 nguyên tử C nằm cạnh nhau):

CnH2nX2+ Zn CnH2n+ ZnBr2

- Cộng H2có xúc tác Pd/PbCO3vào ankin hoặc ankađien:

CnH2n-2+ H2→CnH2n

2. Ứng dụng của Anken

- Anken thường được cần sử dụng để sản xuất rượu, các dẫn xuất halogen và các chất khác.

- Để trùng hợp polime: polietilen, poliprpilen.

- Etilen còn được cần sử dụng làm quả mau chín.

V. Bài tập về Anken

Bài 1 trang 132 SGK Hóa 11:So sánh anken với ankan về đặc điểm cấu tạo với tính chất hóa học. Mang đến thí dụ minh họa.

Lời giải

- Về đặc điểm cấu tạo: khác với ankan là phân tử chỉ chứa liên kết σ, phân tử anken còn tồn tại chứa 1 liên kết π nhát bền, dễ gẫy.

- do đó về tính chất hóa họccó phần khácvới ankan (ankan bao gồm phản ứng thế là đặc trưng), anken đến phản ứng cộng là phản ứng đặc trưng.

Ví dụ:

C2H4+ H2C2H6

C2H4+ Br2→ C2H4Br2

C2H4+ HBr→ C2H5Br

- ngoài ra anken còn đến phản ứng trùng hợp, phản ứng làm cho mất color dung dịch và thuốc tím.

CH2=CH2+ HBr→ CH3-CH2-Br

3C2H4+ 2KMnO4+ 4H2O→3C2H4(OH)2+ 2KOH + 2MnO2

nCH2=CH2(-CH­2–CH2-)n(Polietylen hay PE)

Bài 4 trang 132 SGK Hóa 11:Trình bày phương pháp hóa học để :

a. Phân biệt metan cùng etilen.

b. Tách bóc lấy khí metan từ hỗn hợp etilen.

c. Phân biệt nhị bình ko dán nhãn đựng hexan cùng hex-1-en.

Viết phương trình hoá học của phản ứng đã dùng.

Lời giải

a) Lần lượt mang lại metan với etilen đi qua dung dịch nước brom, chất nào làm cho dung dịch nước brom nhạt màu thì đó là etilen, chất như thế nào không làm cho dung dịch nước brom nhạt màu thì đó là metan.

CH2=CH2+ Br2→ CH2Br-CH2Br

- Br2(dd nâu đỏ); CH2Br-CH2Br (không màu)

- CH4không tác dụng với dung dịch nước brom

b) đến hỗn hợp khí (CH4và C2H4) đi qua dung dịch nước brom dư, C2H4sẽ tác dụng với dung dịch nước brom, khí còn lại ra khỏi bình dung dịch nước brom là CH4.

- PTPƯ:CH2=CH2+ Br2→ CH2Br-CH2Br

c)Lần lượt mang lại hexan cùng hex-1-en đi qua dung dịch nước brom, chất nào có tác dụng dung dịch nước brom nhạt màu thì đó là hex-1-en, chất nào không có tác dụng dung dịch nước brom nhạt màu sắc thì đó là hexan

- PTPƯ: CH2=CH-3-CH3+ Br2→ CH2Br-CHBr-3-CH3

- Br2(dd nâu đỏ); CH2Br-CHBr-3-CH3(không màu)

- Hexan không tác dụng với dung dịch nước brom

Bài 5 trang 132 SGK Hóa 11:Chất nào sau đây làm cho mất màu dung dịch brom?

A. Butan

B. But-1-en

C. Cacbon đioxi

D. Metylpropan

Lời giải

- Đáp án:B.but-1-en

- PTHH: CH2=CH-CH2-CH3+ Br2→ CH2Br-CHBr-CH2-CH3

- Br2(dd nâu đỏ); CH2Br-CHBr-CH2-CH3(không màu)

Bài 6 trang 132 SGK Hóa 11:Dẫn từ từ 3,36 lít hỗn hợp gồm etilen với propilen (đktc) vào dung dịch brom thấy dung dịch bị nhạt màu sắc và không có khí thoát ra. Khối lượng dung dịch sau phản ứng tăng 4,90gam.

a. Viết những phương trình hóa học cùng giải thích các hiện tượng ở thí nghiệm trên.

b. Tính thành phần phần trăm về thể tích của mỗi khí vào hỗn hợp ban đầu.

Lời giải

a) Phương trình hóa học:

CH2=CH2 + Br2 (dd nâu đỏ)→ CH2Br - CH2Br (dd ko màu)

CH2=CH2-CH3 +Br2 (dd nâu đỏ)→ CH2Br - CHBr-CH3(dd không màu)

b) Gọi x, y lần lượt là số mol của etilen với propilen

-Theo bài xích ra,3,36 lít hỗn hợp gồm etilen với propilen nên có: x + y = 3,36/22,4 = 0,15(mol). (*)

- Khối lượng dung dịch sau phản ứng tăng lên 4,9 gam đó là khối lượng của hỗn hợp etilen với propilen, nên ta có: 28x + 42y = 4,9 (**).

Xem thêm: Truyện Có Một Cương Thi Tuyệt Sắc Nói Yêu Tôi, Có Một Cương Thi Tuyệt Sắc Nói Yêu Tôi

- Giải hệ PT (*) cùng (**) được: x = 0,1(mol) ; y =0,05(mol).